Stanisław Dubisz Bücher

Monografia jest próbą opisu języka indywidualnego jako pewnego wzorca mowy, wzorca mowy określonej klasy społecznej i formacji intelektualnej – wzorca mowy „człowieka myślącego”, innymi słowy użytkownika polszczyzny ogólnej należącego do warstwy inteligencji, kreującego wówczas wzory kulturowe i językowe. Jest to monografia pism Piłsudskiego nie tylko jako reprezentanta swojej epoki i swojego środowiska, ale jednocześnie też jako kreatora polityki językowej w okresie międzywojennym. Monografia jest opracowaniem bardzo cennym materiałowo, ale też metodologicznie, przyjęta bowiem przez autora metoda ekscerpcji, a przede wszystkim wielostronnej analizy materiału, jest inspirująca i może być punktem odniesienia dla wielu podobnych badań. Ze względu na specyfikę badanych pism praca ta jest przy tym niezwykle interesująca zarówno dla historyków języka czy badaczy idiolektów, jak i dla niepolonistów, zwłaszcza historyków, politologów, ale też np. kulturoznawców czy prasoznawców.

Publikacja składa się z dwóch głównych części: pierwsza dotyczy rozwoju polszczyzny w kraju, druga zaś przedstawia ten rozwój w diasporycznych wspólnotach poza granicami Polski. Autor nie ogranicza się do ewolucji języka w kraju, ale także bada jego sytuację i rozwój w polskich środowiskach autochtonicznych oraz w skupiskach polonijnych. Dzięki temu otrzymujemy pełny obraz przemian, jakim podlega język polski w różnych odmianach. Opracowanie ukazuje również ewolucję metod badawczych w językoznawstwie polonistycznym. Autor, znawca tematu i doświadczony badacz, podjął się analizy problematyki, która była wcześniej jedynie wspomniana w pojedynczych artykułach. Publikacja nie jest tradycyjnym podręcznikiem historii języka polskiego, lecz kompendium łączącym różne dziedziny, takie jak diachronia, dialektologia, gramatyka, stylistyka oraz językoznawstwo z literaturą i historią. To inspirująca lektura dla osób zainteresowanych związkiem między językiem a czynnikami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Autor pragnie, aby ta publikacja wzbogaciła naszą wiedzę o historii języka polskiego oraz przyczyniła się do wzrostu zainteresowania jego najnowszymi dziejami.