Piet Gerbrandy Bücher

De woorden zijn vele eeuwen oud, en zijn talloze keren herhaald, en toch lijken ze nog niet tot ons te zijn doorgedrongen, of toch niet voldoende," aldus Kristien Hemmerechts. "Vraag en er zal gegeven worden. Dan vraag ik een wereld waarin het waardevolle uit de Bijbel, het Oude Testament zowel als het Nieuwe, eindelijk in de praktijk wordt gebracht. Amen."00Ter gelegenheid van de verschijning van de nieuwe Bijbel op 14 oktober 2021 buigen tien schrijvers zich over de betekenis van de Bijbel in de eenentwintigste eeuw: Désanne van Brederode, Arnon Grunberg, Kristien Hemmerechts, Guus Kuijer, Fik Meijer, Christine Otten, Willem-Jan Otten, Anne Vegter, Annelies Verbeke en Frank Westerman. Sommigen doen dat vanuit religieuze inspiratie, anderen vanuit de gedachte dat de Bijbel veruit het invloedrijkste boek is in de westerse cultuur. Samen geven de schrijvers een caleidoscopisch en verrassend beeld van het belang dat de Bijbel heeft in onze tijd.

Het goede leven laat een botsing tussen twee geesten zien, tussen een dichter en een filosoof, een romanticus en een ethicus. Inzet van de briefwisseling tussen Piet Gerbrandy en Andreas Kinneging, die eerder in Opinio werd gepubliceerd, is de vraag hoe een goed, deugdzaam leven te leiden. Hoe, als een oplettende ruiter, het paard van de persoonlijke begeerten in toom te houden. Kinneging is de conservatief die stelt dat de deugdenleer uit de Grieks-Romeinse Oudheid en het christendom nog steeds het beste richtsnoer vormt voor een morele opvoeding en een ethisch leven. Classicus Gerbrandy voelt zich zeker aangetrokken tot de klassieke deugden, maar hij wil ook ruimte laten voor de emotie, de roes, het exces en detwijfel. Naast de ratio is er ook het beest in de mens. Het goede leven is een filosofische briefwisseling op het scherp van de snede. Gerbrandy en Kinneging sparen elkaar niet, waardoor je als lezer, heen en weer geslingerd door beider overtuigingskracht, gedwongen wordt zelf een standpunt in te nemen.

Toen de humanist Poggio Bracciolini in 1416 een complete tekst van Quintilianus' <i>Institutio oratoria</i> aantrof in een Zwitsers klooster, ging er een golf van opwinding door intellectueel Europa. Weliswaar kende men grote delen van het werk al, maar op een volledige Quintilianus had men niet meer gerekend. Het handboek van de grote retor uit de eerste eeuw na Christus genoot vanaf het moment dat het herontdekt was, een enorme reputatie als bron van kennis op het gebied van opvoeding en taalbeheersing. Pas aan het begin van de negentiende eeuw kwam Quintilianus' zegetocht tot stilstand. Nu taalbeheersing aan de universiteiten en middelbare scholen weer volop in de belangstelling staat, de advocatuur een hoge vlucht neemt en politici zich om niets zoveel zorgen maken als om hun uiterlijke presentatie, is het hoog tijd voor een herwaardering van Quintilianus. Zijn boek biedt, als enige tekst uit de oudheid, een compleet curriculum voor de aankomende redenaar, letterlijk van de wieg tot het graf. Uitvoerig gaat de auteur in op de wijze waarop men een betoog moet opbouwen en een stelling moet beargumenteren, hij spreekt over emoties en humor, over stijl, geheugentraining en voordracht, alles gelardeerd met talloze voorbeelden uit de praktijk. Omdat Quintilianus zelf een ervaren advocaat was en twintig jaar lang colleges over retorica had gegeven, wist hij precies waarover hij het had. Meestal legt hij als een geduldige leermeester uit hoe men het beste te werk kan gaan, soms schiet hij welsprekend uit zijn slof om moderne misstanden aan de kaak te stellen.