Cecylia Kuta Bücher

Ruch społeczny Solidarność, który przeciwstawiał się władzy komunistycznej w latach osiemdziesiątych, obejmował nie tylko pracowniczy związek NSZZ Solidarność, ale także różne grupy społeczne, w tym środowiska rolnicze. Walka o rejestrację NSZZ Rolników Indywidualnych Solidarności, zakończona w maju 1981 r., była kluczowym punktem konfliktu z władzą po Sierpniu '80. Wprowadzenie stanu wojennego zmusiło działaczy wiejskich do działania w podziemiu, co doprowadziło do powstania Ogólnopolskiego Komitetu Oporu Rolników (OKOR). Jego celem było zaangażowanie mieszkańców wsi w walkę o zniesienie stanu wojennego i powrót do porozumień sierpniowych. Choć niektóre akcje OKOR miały ograniczone rezultaty, stwarzały alternatywną działalność i zmuszały inne organizacje wiejskie do większego wysiłku w celu zdobycia zaufania rolników. Mimo istotnego wkładu w opozycję lat osiemdziesiątych, działalność OKOR pozostaje mało znana. Publikacja ma na celu zebranie i upowszechnienie wiedzy na temat tej ważnej konspiracyjnej organizacji oraz wyrażenie szacunku dla tych, którzy organizowali opór rolniczy wobec reżimu stanu wojennego.

Księga poświęcona Zofii i Zbigniewowi Romaszewskim, którzy mieli odwagę upominania się o prawa krzywdzonych przez reżim komunistyczny. Zmieniały się nazwy struktur, na których czele prowadzili swoją działalność, zwiększał się krąg osób objętych pomocą. Istota pozostawała bez zmian prawda i godność osoby ludzkiej.

W książce opisano funkcjonowanie niezależnego krakowskiego ruchu wydawniczego w latach 19761990. Ujęcie tematu różni się nieco od analiz drugiego obiegu prezentowanych w publikacjach ukazujących się w ostatnich latach. W opracowaniu starano się bowiem nie tylko ukazać lokalną specyfikę drugiego obiegu, ale również przedstawić skalę całego zjawiska, a także stopień infiltracji podziemia wydawniczego przez tajne służby. W pracy skupiono się na drukach ciągłych oraz drukach zwartych wydawanych poza cenzurą, ukazujących się w Krakowie od drugiej połowy 1976 do 31 sierpnia 1990 r., publikowanych zarówno przez struktury opozycyjne, jak i grupy z nimi niezwiązane. Ze względu na specyfikę opisywanego zagadnienia niemożliwa okazała się w pełni symetryczna analiza typów publikacji drugoobiegowych prezentowana w kolejnych rozdziałach. Dlatego też dla uporządkowania tematyki przyjęto układ problemowo-chronologiczny, co przy bogactwie analizowanej problematyki pozwoliło podzielić tekst na cztery części, te z kolei na dwanaście rozdziałów i kilkadziesiąt podrozdziałów. Scharakteryzowano najważniejsze pisma i wydawnictwa, opisano techniki druku i sposoby kolportażu, dużo uwagi poświęcono działaniom aparatu represji, który zwalczał niezależny i podziemny krakowski ruch wydawniczy. Zamieszczone w książce tabele i wykresy syntetycznie podsumowują ustalenia badawcze.