Libera Zbigniew Bücher

Stos zdjęć to nietypowy album fotograficzny, lecz skomponowana opowieść do jednoczesnego oglądania i czytania. Teksty Łukasza Chotkowskiego poruszają problemy transformacyjne, polityczne i społeczne, które obserwował Zbigniew Libera. Książka prezentuje wybrane prace Libery z jego archiwum, obejmujące fotografie z lat 60. XX wieku do dziś, w tym te publikowane po raz pierwszy oraz stworzone specjalnie na potrzeby tej publikacji. Libera, znany z kontrowersyjnych projektów, w tym związanych z Oświęcimiem i klockami LEGO, tworzy dzieła balansujące między rzeczywistością a imaginacją. Zbigniew Libera, artysta urodzony w 1959 roku, był kluczową postacią niezależnej sztuki w Polsce lat 80. XX wieku. Jego prace krytykują konwencje kulturowe i manipulacje mediów. Od lat 90. tworzy „urządzenia korekcyjne”, przetwarzające masowe produkty, a także projektuje zabawki, które odkrywają mechanizmy wychowania. Od 2000 roku koncentruje się na fotografii, badając, jak media kształtują naszą pamięć wizualną. Wystawiał w prestiżowych miejscach, takich jak Biennale di Venezia czy Museum of Contemporary Art w Chicago. Łukasz Chotkowski, dramaturg i reżyser, jest autorem tekstów teoretycznych i wykładowcą. Pracował jako dramaturg w Teatrze Polskim w Bydgoszczy i reżyserował wiele spektakli. Prowadził warsztaty w Polsce i za granicą, a także publikuje teksty krytyczne i adaptacje teatralne.

Praca ta wielostronnie przedstawia Łemkowszczyznę, szczegółowo opisując elementy kultury materialnej na podstawie materiałów MBL oraz ankiet nauczycielskich i prac Fischera. Analizuje układ wsi, budownictwo, wnętrza chałup, obrzędy budowy domu, zajęcia ludności, pożywienie, stan zdrowotny, higienę i medycynę ludową. Łemków ukazuje jako lokalne społeczności z aktywnością polityczną, społeczną i gospodarczą, a także emigrującą za pracą. Opisuje miejscowe stosunki wyznaniowe, obrzędy doroczne i rodzinne, w tym szczegółowy opis wesela oraz zwyczajów pogrzebowych, oparty głównie na własnych badaniach. Informacje z ankiet nauczycieli dostarczają wiedzy o folklorze, historii miejscowości oraz legendach, przyczyniając się do historii mówionej. Jest to pierwsza monografia poświęcona dziejom wschodniej Łemkowszczyzny w okresie międzywojennym. Badania oparte na mało znanych kwestionariuszach sanockiego Inspektoratu Szkolnego z lat 30. XX wieku ukazują wieloaspektowy świat Łemków oczami ówczesnych nauczycieli wiejskich, głównie Polaków, którzy, mimo politycznych uwarunkowań, wiernie oddają realia tego okresu.

Autorski wybór tekstów prasowych, praca z zakresu dziennikarstwa i krytyki, dokumentacja działań twórcy i przemian instytucji sztuki w Polsce. Studium prasoznawcze trzydziestu lat działalności Zbigniewa Libery to czterotomowa publikacja, gromadząca wycinki prasowe z Polski i zagranicy dotyczące twórczości artysty. Ukazuje nie tylko sylwetkę Libery, ale również świat sztuki na tle przemian społecznych w Polsce okresu transformacji.Tom drugi obejmuje lata 1998-2002, naznaczone kontrowersjami tak w życiu artystycznym, jak i politycznym. Ważnym wątkiem publikacji jest recepcja wystaw, które wstrząsnęły nie tylko polską sceną artystyczną Irreligii w Brukseli, Mirroring Evil w Nowym Jorku, Nazistach w warszawskiej Zachęcie. Na łamach prasy przetoczyła się wówczas dyskusja o sztuce krytycznej, definiowanej w kategoriach prowokacji i bluźnierstwa. Dlaczego tak duże emocje wzbudzała sztuka wystawiana w Centrum Sztuki Współczesnej czy Zachęcie? Dlaczego skandal stał się główną kategorią opisu sztuki współczesnej? Jak odbiór pracy Libery Lego. Obóz koncentracyjny zmieniał się w czasie i jaki język opisu ewokował? Czy faktycznie mieliśmy wówczas do czynienia z zimną wojną sztuki ze społeczeństwem? To tylko część pytań, które stawia przed czytelnikiem zgromadzony materiał prasowy.