Amet-chan A. Szejchumierow Bücher



W pierwszej połowie XVII wieku Chanat Krymski był jednym z najpotężniejszych państw w Europie Środkowo-Wschodniej, częścią rozległego świata muzułmańskiego od Maroka po Indonezję. Państwo Girejów obejmowało Półwysep Krymski, z wyjątkiem Wybrzeża Południowego i Kerczu, oraz stepy od Dniepru po Kubań. Chanowie krymscy uważali ziemie czerkieskie na Północnym Kaukazie za część swojego imperium. Pas nadbrzeżny od Dunaju do Dniepru należał do państwa osmańskiego, a ludność tatarska była podwójnie podporządkowana sułtanowi i chanowi. Jały agasi, namiestnik chana nad Tatarami budziackimi, zarządzał największą społecznością tatarską w regionie Morza Czarnego poza Krymem i Kubaniem. Chan, jako głowa państwa i naczelny dowódca, miał zastępcę – kałgę, oraz drugiego następcy – nureddina. W ich nieobecności dowodzili armią. Inni członkowie rodziny Girejów również pełnili funkcje dowódcze. Bejowie, wyższa szlachta chanatu, łączyli role dowódców i zarządców. Przedstawiciele głównych rodów chanatu, takich jak Szirinowie, Mansurowie, Barynowie, Argynowie, Sedżeutowie i Jaszławowie, uczestniczyli w rządzeniu krajem razem z Girejami.
Chanat Krymski, istniejący od 1442 do 1783 roku, odegrał kluczową rolę w historii Europy Wschodniej. Jego siły zbrojne umożliwiały Girejom obronę granic i utrzymanie interesów w obliczu potężnych sąsiadów. Wojsko krymskie często decydowało o wyniku licznych konfliktów, które wstrząsały regionem. Organizacja i taktyka armii chanów były kontynuacją tradycji Złotej Ordy, sięgającą systemu militarnego imperium Czyngis-chana, opartego na doświadczeniach wojen stepowych. Tatarzy krymscy chętnie korzystali z wpływów innych ludów w rzemiośle wojennym, jednocześnie wpływając na transformację sił zbrojnych sąsiednich krajów. Symbioza tradycji Złotej Ordy i wpływów osmańskich doprowadziła do powstania unikalnej krymskiej sztuki wojennej. Współcześni zauważali podobieństwo w ubiorze, broni i zbroi Tatarów krymskich oraz ich przeciwników. Nawet wojsko z Siczy Zaporoskiej, pod wpływem tatarskim, wypracowało swój specyficzny styl działań wojennych. Wojska krymskie wywarły znaczący wpływ na historię Europy Wschodniej i Północnego Kaukazu, nie tylko poprzez udział w konfliktach, ale także dzięki wpływowi na ewolucję spraw wojskowych w innych państwach. To przykład adaptacji klasycznej stepowej sztuki wojennej do realiów ery prochu.